पेरूच्या एका अतिशय कोरड्या वाळवंटी प्रदेशात जमिनीवरून पाहिलं तर काही साध्या रेषा दिसतात. पण वरून पाहिलं की त्या रेषा अचानक hummingbird, spider, monkey आणि इतर आकृत्यांमध्ये बदलतात.
हजारो वर्षांपूर्वी, कोणाकडे आधुनिक मशीन नव्हती. तरीही इतक्या मोठ्या आकृत्या जमिनीवर तयार करण्यात आल्या.
मग प्रश्न असा नाही की त्या अस्तित्वात कशा आहेत.
खरा प्रश्न आहे- त्या बनवण्याची गरजच का पडली?
आणि आजच्या संशोधनामुळे या प्रश्नाचं उत्तर थोडं स्पष्ट होऊ लागलं आहे.
Nazca Lines नेमक्या काय आहेत?
Nazca Lines म्हणजे जमिनीवर तयार केलेले geoglyphs– म्हणजे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर मोठ्या आकारात तयार केलेली चिन्हं किंवा आकृत्या. या रेषा आणि आकृत्या पेरूच्या दक्षिण किनारी भागातील अतिशय कोरड्या प्रदेशात आहेत.
प्राचीन लोकांनी जमिनीवरचा गडद, weathered दगडांचा वरचा थर बाजूला केला आणि खालील फिकट रंगाची जमीन उघडी केली. त्यामुळे वरून पाहिल्यावर स्पष्ट रेषा तयार झाल्या.
UNESCO नुसार या geoglyphs चा मोठा कालखंड साधारण 500 BCE ते 500 CE असा आहे आणि हा परिसर सुमारे 450 square kilometres मध्ये पसरलेला आहे.
पण एवढ्या मोठ्या आकृत्या का?
इथे अनेक वर्षे वेगवेगळ्या theories मांडल्या गेल्या.
काहींनी astronomy शी संबंध जोडला. काहींनी पाण्याशी आणि शेतीशी. काहींनी धार्मिक विधींशी.
आणि हो- aliens ची theory देखील प्रसिद्ध झाली. पण aliens साठी credible archaeological evidence नाही.
म्हणून mystery वाढवण्यासाठी ती theory वापरण्यापेक्षा evidence काय सांगतो हे पाहणं अधिक महत्त्वाचं आहे.
नवीन संशोधनाने काय सांगितलं?
2024 मध्ये Yamagata University आणि IBM Research च्या टीमने AI च्या मदतीने Nazca परिसरातील aerial imagery तपासली. या survey मधून 303 नवीन figurative geoglyphs ओळखण्यात आले. त्यामुळे आधी माहित असलेल्या figurative geoglyphs ची संख्या जवळपास दुप्पट झाली. आणि या नवीन discoveries मुळे एक महत्त्वाचा फरक दिसला.
सगळ्या Nazca आकृत्यांचा purpose एकच नसावा.
मोठ्या आणि छोट्या आकृत्यांमध्ये फरक होता
Research मध्ये मोठ्या line-type geoglyphs आणि छोट्या relief-type geoglyphs यांच्यात फरक दिसला.
मोठ्या आकृत्यांमध्ये wild animals मोठ्या प्रमाणात दिसतात आणि त्या मोठ्या straight lines व trapezoids च्या network शी जोडलेल्या आहेत. संशोधकांच्या मते त्यांचा संबंध community-level rituals आणि ceremonial activities शी असण्याची शक्यता जास्त आहे.
दुसरीकडे, छोट्या relief-type आकृत्यांमध्ये humans, domesticated animals आणि काही मानवी डोक्यांच्या प्रतिमा आढळतात. त्या वळणावळणाच्या जुन्या trails जवळ दिसतात. म्हणून त्या छोट्या groups किंवा individual travellers ना दिसण्यासाठी तयार केल्या असाव्यात, अशी interpretation मांडली गेली आहे.
म्हणजे Nazca Lines हा एकच “giant drawing project” नव्हता.
तो वेगवेगळ्या प्रकारच्या सामाजिक आणि धार्मिक उपयोगांचा landscape असू शकतो.
मग त्या जमिनीवरून दिसत नसतील तर बनवल्या कशासाठी?
हा सर्वात interesting प्रश्न आहे.
प्रत्येक आकृती aircraft मधून पाहण्यासाठीच बनवली होती, असं मानणं चुकीचं ठरू शकतं.
काही मोठ्या lines आणि pathways वर लोक प्रत्यक्ष चालत असावेत. UNESCO च्या नोंदींमध्ये काही lines मोठ्या समूहांना चालण्यासाठी तयार केलेल्या tracks सारख्या दिसतात.
म्हणून Nazca Lines कदाचित “आकाशातून दिसणारी चित्रं” इतक्याच नव्हत्या. त्या जमिनीवर चालणाऱ्या धार्मिक आणि सामाजिक अनुभवाचा भाग असू शकतात.
मग mystery संपलं का?
नाही.
आपल्याला आता पूर्वीपेक्षा जास्त माहिती आहे- पण प्रत्येक आकृतीचा exact अर्थ अजूनही समजलेला नाही.
काही geoglyphs ritual activity शी जोडलेले दिसतात. काही pathways शी. काहींचा सामाजिक संदेश असण्याची शक्यता आहे. म्हणून आजचं सर्वात प्रामाणिक उत्तर असं आहे:
Nazca Lines एका कारणासाठी बनवल्या गेल्या नसाव्यात. त्या प्राचीन Nazca समाजाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि पर्यावरणाशी संबंधित जगण्याचा भाग असण्याची शक्यता जास्त आहे.
आणि कदाचित सर्वात मोठं mystery अजूनही हेच आहे- इतक्या मोठ्या landscape ला त्यांनी एक प्रकारच्या symbolic map मध्ये का बदललं?
आज AI नवीन आकृत्या शोधत आहे. पण त्या आकृत्यांचा अर्थ शोधण्याचं काम अजून संपलेलं नाही.
THE FACT BITES सोबत आणखी जाणून घ्या.
हेही वाचा👇
🎰2,000 वर्षांपूर्वी इतकं Advanced यंत्र कसं तयार झालं?
🛕देवीची अनेक मंदिरे डोंगरावर का असतात?