एका मोठ्या जंगलाच्या टोकाला एक नदी वाहत होती. नदी फार खोल नव्हती, पण तिचा प्रवाह इतका वेगवान होता की पावसाळ्यात ती पार करणं कठीण व्हायचं. नदीच्या पलीकडे एक छोटंसं गाव होतं. त्या गावात पिकलेली फळं, गोड ऊस आणि भरपूर धान्य मिळायचं. त्यामुळे जंगलातील अनेक प्राणी त्या गावाकडे लांबूनच पाहत असत.
त्याच जंगलात एक कोल्हा राहत होता. तो फार बलवान नव्हता, ना तो सगळ्यात वेगवान होता. पण त्याला एक सवय होती—कुठलीही गोष्ट करण्याआधी तो तिचा विचार करायचा. जंगलातील प्राणी त्याला कधी कधी “खूप विचार करणारा कोल्हा” म्हणून चिडवायचे.
एक वर्ष पावसाळा खूप जोरात झाला. जंगलातील फळं कमी झाली आणि प्राण्यांना अन्न मिळणं कठीण झालं. कोल्ह्याला नदीपलीकडच्या गावातील फळबाग आठवली.
तो नदीकाठी गेला.
पाणी जोरात वाहत होतं.
कोल्ह्याने स्वतःशीच म्हटलं, “पोहून गेलो तर वाहून जाईन. पण काहीतरी दुसरा मार्ग नक्की असणार.”
तो नदीच्या काठाने चालू लागला.
बरंच अंतर गेल्यावर त्याला काही जुन्या लाकडांचे ओंडके दिसले. पण ते नदी पार करण्यासाठी पुरेसे नव्हते. त्याने ते पाहिले आणि पुढे निघाला.
काही अंतरावर त्याला एक जुना पूल दिसला. पुलाच्या काही फळ्या तुटल्या होत्या, पण तो पूर्णपणे मोडलेला नव्हता.
कोल्ह्याने पुलावर पाऊल ठेवायचा विचार केला, पण लगेच थांबला.
“पहिल्यांदा दुसऱ्या कुणाला जाऊ देऊ,” तो म्हणाला.
तेवढ्यात एक माकड तिथे आलं.
कोल्ह्याने विचारलं, “मित्रा, तू त्या पुलावरून जाशील का?”
माकडाने पुलाकडे पाहिलं आणि म्हणालं, “मला भीती वाटते. तू जा.”
कोल्हा हसला. “मग आपण दोघंही थांबू.”
माकडाला हे विचित्र वाटलं.
तेवढ्यात पुलाच्या एका फळीवर एक मोठा दगड पडला आणि ती फळी खाली कोसळली.
माकड घाबरलं.
कोल्हा शांत राहिला.
“बघितलंस?” तो म्हणाला. “कधी कधी घाई न करणंही एक प्रकारची हुशारी असते.”
दोघं पुढे गेले.
थोड्या वेळाने त्यांना नदीवर एक मोठं जुनं झाड पडलं होतं. त्याची खोड नदीच्या एका काठापासून दुसऱ्या काठापर्यंत पसरली होती. ते पूर्णपणे स्थिर होतं.
कोल्ह्याने आधी खोड हलतंय का ते तपासलं. मग हळूहळू त्यावरून चालत तो नदीपलीकडे गेला.
माकडही त्याच्या मागे गेलं.
दोघे गावाच्या जवळ पोहोचले.
गावात मोठी फळबाग होती. पण तिथे गावकऱ्यांनी जाळ्या लावल्या होत्या. रात्री प्राणी फळं खाऊ नयेत म्हणून त्यांनी बरीच व्यवस्था केली होती.
माकड म्हणालं, “आता काय?”
कोल्हा म्हणाला, “आपण चोरी करायला आलो नाही. आपल्याला अन्न हवं आहे.”
त्याने गावातील एका शेतकऱ्याला दूरून पाहिलं. शेतकरी आपल्या शेतात पडलेली फळं गोळा करत होता. काही खराब फळं तो एका जागी टाकत होता.
कोल्ह्याच्या डोक्यात कल्पना आली.
रात्री ते दोघं त्या जागेच्या जवळ गेले.
तिथे भरपूर फळं पडली होती.
माकडाने विचारलं, “ही फळं खाऊ शकतो?”
कोल्हा म्हणाला, “हो. ही कुणाच्या झाडावरची फळं नाहीत. ही टाकलेली फळं आहेत.”
दोघांनी पोटभर खाल्लं.
पण कोल्ह्याने एक गोष्ट पाहिली.
शेतकऱ्याने खराब फळं टाकण्याऐवजी त्यापासून खत बनवण्यासाठी एक खड्डा तयार केला होता.
कोल्ह्याला ते कळलं.
तो माकडाला म्हणाला, “आपण इथे रोज चोरी केली तर गावकरी आपल्याला हाकलून देतील. पण आपण त्यांना त्रास न देता अन्न मिळवण्याचा मार्ग शोधला तर दोघांचंही काम होईल.”
दुसऱ्या दिवशी कोल्हा पुन्हा तिथे गेला.
शेतकरी त्याला पाहून काठी घेऊन धावला.
पण कोल्हा पळाला नाही.
तो शेतकऱ्यापासून थोड्या अंतरावर थांबला आणि जमिनीवर पडलेल्या फळांकडे पाहू लागला.
शेतकऱ्याला काहीतरी समजलं.
त्याने काही फळं दूर फेकली.
कोल्ह्याने ती खाल्ली.
त्या दिवसानंतर शेतकरी रोज खराब पण खाण्यायोग्य फळं नदीकाठच्या एका जागी ठेवू लागला. जंगलातील प्राणी तिथे येऊन ती खात.
गावकऱ्यांचं नुकसान थांबलं आणि प्राण्यांनाही अन्न मिळू लागलं.
काही दिवसांनी जंगलातील प्राणी कोल्ह्याकडे आले.
त्यांनी विचारलं, “तू हे कसं केलंस?”
कोल्हा हसला.
“जिथे दोन बाजूंना भांडण करावं लागतं, तिथे तिसरा मार्ग शोधायला हवा.”
माकड म्हणालं, “म्हणजे तू फळं चोरली नाहीस?”
“नाही,” कोल्हा म्हणाला. “चोरी करून पोट भरता येतं, पण त्यातून समस्या वाढते. विचार करून मार्ग काढला तर पोटही भरतं आणि भांडणही होत नाही.”
त्या दिवसानंतर जंगलातील प्राणी त्याला “खूप विचार करणारा कोल्हा” म्हणत नसत.
ते त्याला म्हणू लागले- “अडचण आली की मार्ग शोधणारा कोल्हा.”
तात्पर्य
या लोककथेतून आपल्याला हे समजतं की समस्या आली की पहिलाच सोपा वाटणारा मार्ग निवडण्याची गरज नसते. थोडं थांबून विचार केला तर असा मार्ग सापडू शकतो ज्यामुळे आपलं कामही होईल आणि इतरांचं नुकसानही होणार नाही. हुशारी म्हणजे फक्त दुसऱ्याला हरवणं नाही; तर परिस्थितीतून सगळ्यांसाठी योग्य मार्ग शोधणं हीसुद्धा हुशारी आहे.
THE FACT BITES सोबत आणखी जाणून घ्या… सत्य शोधा, नवं शिका आणि दररोज जगाकडे बघण्याचा एक नवा दृष्टिकोन मिळवा!
हेही वाचा 👇
🚣नदीला उलटं वाहायचं होतं | बदल स्वीकारण्याची सुंदर बोधकथा
🕦घड्याळ नसलेल्या गावातील मुलगा | वेळेची किंमत शिकवणारी सुंदर बोधकथा