एका हिरव्यागार डोंगरातून एक सुंदर नदी वाहत होती. तिचं पाणी स्वच्छ होतं आणि तिच्या काठावर अनेक झाडं, फुलं आणि गवत वाढलं होतं. नदीच्या पाण्यावर अनेक गावांचं जीवन अवलंबून होतं. कुणी तिचं पाणी शेतासाठी वापरत होतं, कुणी पिण्यासाठी आणि कुणी आपल्या जनावरांसाठी.
पण त्या नदीला एक दिवस स्वतःच्या प्रवाहाचा कंटाळा आला. ती रोज त्याच दिशेने वाहत होती. डोंगरातून खाली, मग जंगलातून, मग गावाजवळून आणि शेवटी मोठ्या नदीला जाऊन मिळत होती. “मी नेहमी अशीच का वाहायची?” नदी स्वतःशी म्हणाली. “मी माझी दिशा बदलली तर? मला उलट्या दिशेने डोंगराकडे परत जायचं असेल तर?”
जवळच्या एका जुन्या दगडाने तिचं बोलणं ऐकलं. दगड म्हणाला, “नदी, तुझं काम पुढे वाहणं आहे.” नदी नाराज झाली. “तू दगड आहेस म्हणून तुला बदलाची किंमत काय कळणार? मला वेगळं काहीतरी करून पाहायचं आहे.”
दुसऱ्या दिवशी नदीने आपला प्रवाह बदलण्याचा प्रयत्न केला. तिने पाण्याला मागे वळवलं. काही क्षण पाणी फिरलं, काही लाटा उलट दिशेने गेल्या आणि नदीला आनंद झाला. “पाहिलंस? मी करू शकते!” पण थोड्याच वेळात समस्या सुरू झाली. पाणी अडू लागलं.
नदीच्या एका भागात चिखल साचला. काही माशांना पोहायला जागा उरली नाही. काठावरचं गवत पाण्याखाली गेलं. शेताकडे जाणारा पाण्याचा प्रवाह कमी झाला. नदीला हे पाहून वाईट वाटलं. पण तिचा हट्ट अजून संपला नव्हता. ती म्हणाली, “थोडा वेळ थांबू. सगळं ठीक होईल.”
काही दिवसांनी गावात पाण्याची कमतरता जाणवू लागली. शेतकऱ्यांनी नदीकडे पाहिलं, पण नदीचा प्रवाह पूर्वीसारखा राहिला नव्हता. तेव्हा नदीला पहिल्यांदा जाणवलं की तिचा हट्ट फक्त तिच्यावर परिणाम करत नाहीये. तिच्या बदलाचा परिणाम इतरांवरही होत आहे. ती शांत झाली.
त्या रात्री जोरदार पाऊस पडला. डोंगरावरून पाण्याचा मोठा प्रवाह खाली आला. नदीने स्वतःला अडवून ठेवलेलं असल्यामुळे पाणी वेगाने दुसऱ्या दिशेने जाऊ लागलं. नदी घाबरली. तिने स्वतःचा प्रवाह पुन्हा जुन्या दिशेने सोडला. पाणी हळूहळू योग्य मार्गाने वाहू लागलं. दुसऱ्या दिवशी सकाळी नदी पुन्हा पूर्वीसारखी वाहत होती. जुन्या दगडाने विचारलं, “आता तुला तुझा जुना मार्ग आवडतोय का?” नदी काही क्षण शांत राहिली.
मग ती म्हणाली, “मला समजलं की बदल म्हणजे नेहमी दिशा उलटी करणं नाही. कधी कधी बदल म्हणजे आपल्या प्रवाहात नवीन वळणं स्वीकारणं.” दगड हसला. नदी पुढे वाहत राहिली. पण आता ती प्रत्येक वळणाकडे वेगळ्या नजरेने पाहत होती. डोंगर संपला. जंगल आलं. मग गाव आलं.
काही ठिकाणी तिचा प्रवाह अरुंद झाला, काही ठिकाणी रुंद झाला. काही ठिकाणी तिला मोठ्या दगडांभोवती वळावं लागलं. पूर्वी ती या गोष्टींवर चिडायची. आता मात्र तिला समजलं होतं की वळणं म्हणजे प्रवासाचा भाग आहेत. नदीला शेवटी समुद्र मिळाला.
तिने मागे वळून पाहिलं नाही. कारण आता तिला स्वतःचा प्रवाह बदलण्याची गरज नव्हती. तिला फक्त प्रत्येक नवीन वळण स्वीकारत पुढे जायचं होतं.
तात्पर्य
या कथेतून आपल्याला हे शिकता येतं की बदल हा आयुष्याचा नैसर्गिक भाग आहे. प्रत्येक गोष्ट आपल्या मनाप्रमाणे घडेलच असं नाही. काही वेळा परिस्थिती बदलते, लोक बदलतात, आपले plans बदलतात किंवा आपल्याला अपेक्षित नसलेल्या अडचणी येतात. त्यावेळी प्रत्येक गोष्टीशी हट्टाने लढण्यापेक्षा परिस्थिती समजून घेऊन योग्य मार्ग शोधणं महत्त्वाचं असतं. नदीसारखं पुढे जाताना वळणं स्वीकारली, तर प्रवास थांबत नाही- उलट तो आपल्याला नवीन ठिकाणी घेऊन जातो.
THE FACT BITES सोबत आणखी जाणून घ्या… सत्य शोधा, नवं शिका आणि दररोज जगाकडे बघण्याचा एक नवा दृष्टिकोन मिळवा!