आपण एखाद्या खोलीत गेल्यावर तिथे कशासाठी आलो होतो हे अचानक का विसरतो?

खोलीत गेल्यावर आपण का विसरतो हे दाखवणारे Doorway Effect आणि मेंदूतील memory updating चे दृश्य

“मी इथे कशासाठी आलो होतो?” हा प्रश्न स्वतःलाच विचारण्याचा प्रसंग बहुतेकांना कधी ना कधी येतो. विशेषतः एका खोलीतून दुसऱ्या खोलीत गेल्यावर अचानक डोकं रिकामं झाल्यासारखं वाटतं आणि काही सेकंदांपूर्वी काय करायचं होतं हेच आठवत नाही. थोडा वेळ तिथेच उभं राहिल्यावर कधी कधी तेच काम पुन्हा आठवतं. मग प्रश्न पडतो खोलीत गेल्यावर आपण का विसरतो? खरंच … Read more

आपल्याला ओळखीच्या व्यक्तीचं नाव अचानक का आठवत नाही?

ओळखीच्या व्यक्तीचा चेहरा ओळखू येतो पण नाव आठवत नाही हे दाखवणारी मानसशास्त्रीय कोलाज प्रतिमा

एखादी व्यक्ती तुमच्या समोर उभी असते. तुम्हाला तिचा चेहरा पूर्ण ओळखीचा वाटतो. ती कुठे भेटली होती, तिचं काम काय आहे, तिच्याबद्दलची एखादी जुनी गोष्टसुद्धा तुम्हाला आठवत असते; पण अचानक तिचं नाव आठवत नाही. नाव अगदी जवळपास असल्यासारखं वाटतं, जणू ते जिभेच्या टोकावर आलंय, पण काही केल्या तोंडातून बाहेर पडत नाही. काही सेकंदांनी, कधी काही मिनिटांनी … Read more

काही क्षण आपल्या मेंदूत कायमचे का लक्षात राहतात? Memory काय सांगते?

काही क्षण आपल्या मेंदूत कायमचे का लक्षात राहतात हे दाखवणारी Memory आणि Emotional Memory ची प्रतिमा

आपला मेंदू CCTV camera सारखा काम करत नाही. दिवसभरात आपण हजारो गोष्टी पाहतो, ऐकतो, बोलतो आणि अनुभवतो; पण त्यातले काही क्षण वर्षानुवर्षे अगदी स्पष्ट आठवतात, तर बाकीचं काय झालं हे काही दिवसांनीही आठवत नाही. एखादं गाणं ऐकलं की जुना प्रसंग अचानक डोळ्यासमोर उभा राहतो, एखाद्या व्यक्तीचं नाव ऐकलं की अनेक वर्षांपूर्वीची भेट आठवते, किंवा आयुष्यातला … Read more

कधी कधी न घडलेल्या गोष्टी घडल्यासारख्या का आठवतात? False Memory मागचं Science

न घडलेली गोष्ट घडल्यासारखी आठवण्यामागील False Memory चे विज्ञान

कधी असं झालंय का की एखादी जुनी गोष्ट तुम्हाला अगदी ठामपणे आठवते? कुठे बसला होतात, कोण काय बोललं होतं, तिथे कोण होतं. सगळं जणू डोळ्यासमोर दिसतं. पण नंतर घरातल्या कुणाशी बोलताना कळतं की “अरे, असं काही घडलंच नव्हतं!” सुरुवातीला आपल्याला समोरचा माणूसच चुकीचा बोलतोय असं वाटतं. कारण ती आठवण आपल्या डोक्यात इतकी खरी असते की … Read more

Déjà Vu म्हणजे काय? आपल्याला एखादी घटना आधी घडल्यासारखी का वाटते?

Déjà Vu म्हणजे काय हे दाखवणारी Brain आणि Memory ची वैज्ञानिक प्रतिमा

कधी कधी आपण एखाद्या अगदी नवीन ठिकाणी जातो. तिथे माणसं नवीन असतात, रस्ता नवीन असतो, आजूबाजूचं वातावरणही पहिल्यांदाच पाहत असतो. पण अचानक डोक्यात एक विचित्र जाणीव येते. “अरे… हे सगळं मी आधी पाहिलंय.” आपण आठवण्याचा प्रयत्न करतो, पण नेमकं कधी पाहिलं, कुठे पाहिलं किंवा कोणासोबत पाहिलं हे आठवत नाही. काही सेकंदांनी तो अनुभव निघूनही जातो. … Read more

आपण नुकतीच शिकलेली गोष्ट इतक्या लवकर का विसरतो?

आपण नुकतीच शिकलेली गोष्ट इतक्या लवकर का विसरतो?

तुम्हाला ही कधी कधी हा प्रश्न पडलाच असेल – आपण नुकतीच शिकलेली गोष्ट इतक्या लवकर का विसरतो? समजा आज तुम्ही एखादा नवीन धडा वाचला, दहा नवीन शब्द पाठ केले किंवा एखादी नवीन संकल्पना समजून घेतली. वाचताना सगळं अगदी सोपं वाटतं. पण काही तासांनी कोणी त्याबद्दल विचारलं की अचानक डोकं रिकामं होतं. “अरे, हे तर मी … Read more