आपल्याला ओळखीच्या व्यक्तीचं नाव अचानक का आठवत नाही?

ओळखीच्या व्यक्तीचा चेहरा ओळखू येतो पण नाव आठवत नाही हे दाखवणारी मानसशास्त्रीय कोलाज प्रतिमा

एखादी व्यक्ती तुमच्या समोर उभी असते. तुम्हाला तिचा चेहरा पूर्ण ओळखीचा वाटतो. ती कुठे भेटली होती, तिचं काम काय आहे, तिच्याबद्दलची एखादी जुनी गोष्टसुद्धा तुम्हाला आठवत असते; पण अचानक तिचं नाव आठवत नाही. नाव अगदी जवळपास असल्यासारखं वाटतं, जणू ते जिभेच्या टोकावर आलंय, पण काही केल्या तोंडातून बाहेर पडत नाही. काही सेकंदांनी, कधी काही मिनिटांनी … Read more

काही क्षण आपल्या मेंदूत कायमचे का लक्षात राहतात? Memory काय सांगते?

काही क्षण आपल्या मेंदूत कायमचे का लक्षात राहतात हे दाखवणारी Memory आणि Emotional Memory ची प्रतिमा

आपला मेंदू CCTV camera सारखा काम करत नाही. दिवसभरात आपण हजारो गोष्टी पाहतो, ऐकतो, बोलतो आणि अनुभवतो; पण त्यातले काही क्षण वर्षानुवर्षे अगदी स्पष्ट आठवतात, तर बाकीचं काय झालं हे काही दिवसांनीही आठवत नाही. एखादं गाणं ऐकलं की जुना प्रसंग अचानक डोळ्यासमोर उभा राहतो, एखाद्या व्यक्तीचं नाव ऐकलं की अनेक वर्षांपूर्वीची भेट आठवते, किंवा आयुष्यातला … Read more

कधी कधी न घडलेल्या गोष्टी घडल्यासारख्या का आठवतात? False Memory मागचं Science

न घडलेली गोष्ट घडल्यासारखी आठवण्यामागील False Memory चे विज्ञान

कधी असं झालंय का की एखादी जुनी गोष्ट तुम्हाला अगदी ठामपणे आठवते? कुठे बसला होतात, कोण काय बोललं होतं, तिथे कोण होतं. सगळं जणू डोळ्यासमोर दिसतं. पण नंतर घरातल्या कुणाशी बोलताना कळतं की “अरे, असं काही घडलंच नव्हतं!” सुरुवातीला आपल्याला समोरचा माणूसच चुकीचा बोलतोय असं वाटतं. कारण ती आठवण आपल्या डोक्यात इतकी खरी असते की … Read more

Déjà Vu म्हणजे काय? आपल्याला एखादी घटना आधी घडल्यासारखी का वाटते?

Déjà Vu म्हणजे काय हे दाखवणारी Brain आणि Memory ची वैज्ञानिक प्रतिमा

कधी कधी आपण एखाद्या अगदी नवीन ठिकाणी जातो. तिथे माणसं नवीन असतात, रस्ता नवीन असतो, आजूबाजूचं वातावरणही पहिल्यांदाच पाहत असतो. पण अचानक डोक्यात एक विचित्र जाणीव येते. “अरे… हे सगळं मी आधी पाहिलंय.” आपण आठवण्याचा प्रयत्न करतो, पण नेमकं कधी पाहिलं, कुठे पाहिलं किंवा कोणासोबत पाहिलं हे आठवत नाही. काही सेकंदांनी तो अनुभव निघूनही जातो. … Read more

Déjà Vu- आपल्याला भविष्य आधीच दिसतं का, की हा मेंदूचा भ्रम आहे?

Déjà Vu मध्ये भविष्य दिसतं का आणि मेंदूची आठवण कशी काम करते हे दाखवणारी वैज्ञानिक प्रतिमा

कधी एखाद्या नवीन ठिकाणी गेल्यावर अचानक मनात येतं का – “अरे, हे सगळं मी आधी कुठेतरी पाहिलंय!” समोरची जागा नवीन असते, माणसं नवीन असतात, प्रसंगही पहिल्यांदाच घडत असतो; तरीही काही क्षणांसाठी सगळं ओळखीचं वाटतं. यालाच Déjà Vu (आधी पाहिल्यासारखी जाणवणारी भावना) म्हणतात. गंमत म्हणजे काही लोकांना त्या क्षणी फक्त जागा ओळखीची वाटत नाही, तर “आता … Read more

काही स्वप्नं अगदी खरी घडल्यासारखी का वाटतात? विज्ञान काय सांगतं?

काही स्वप्नं खरी घडल्यासारखी का वाटतात हे दाखवणारी Brain आणि Dream ची वैज्ञानिक प्रतिमा

कधी कधी तुम्ही स्वप्नातून अचानक जागे होता आणि काही क्षणांसाठी मनात एकच प्रश्न येतो- “हे खरंच घडलं होतं की मी फक्त स्वप्न पाहिलं?” स्वप्नात तुम्ही एखाद्या व्यक्तीशी बोललेले असता, एखाद्या ओळखीच्या ठिकाणी फिरलेले असता किंवा एखादी अगदी साधी घटना अनुभवलेली असते. विशेष म्हणजे त्या क्षणी तुम्हाला ते स्वप्न आहे असं अजिबात वाटत नाही. तुम्ही त्यातल्या … Read more

आपल्याला स्वप्नं का पडतात? विज्ञान काय सांगतं?

स्वप्नं का पडतात

आपल्याला स्वप्नं पडतात हे सगळ्यांनाच माहीत आहे. पण झोपेत असताना Brain स्वतःच एक वेगळी दुनिया का तयार करतो? कधी आपण ओळखीच्या लोकांना पाहतो, कधी अशक्य गोष्टी घडताना दिसतात, तर कधी एखादं स्वप्न इतकं खरं वाटतं की जाग आल्यावर काही क्षण आपण गोंधळून जातो. खरं सांगायचं तर, Science कडे अजूनही “आपल्याला स्वप्नं नेमकी का पडतात?” याचं … Read more