एका छोट्याशा गावात विहान नावाचा मुलगा राहत होता. गाव सुंदर होतं, आजूबाजूला हिरवीगार शेतं होती, सकाळी पक्ष्यांचा आवाज यायचा आणि संध्याकाळी सगळं गाव शांत व्हायचं. पण त्या गावात एक मजेशीर गोष्ट होती. गावात एकही घड्याळ नव्हतं. लोक सूर्य कुठे आहे, सावली किती मोठी झाली आहे आणि पक्षी कधी परततात यावरून वेळेचा अंदाज घ्यायचे.
विहानला मात्र वेळेची काहीच किंमत नव्हती. सकाळी आई त्याला उठवायची, पण तो “थोड्या वेळाने उठतो” असं म्हणत पुन्हा झोपायचा. शाळेत जायची वेळ झाली की तो घाईघाईने उठायचा आणि अर्धवट तयारी करून बाहेर पडायचा. त्याची आई रोज सांगायची, “विहान, वेळ कोणासाठी थांबत नाही.” पण विहान हसायचा आणि म्हणायचा, “आई, आपल्या गावात घड्याळच नाही. मग वेळ कशी काय पुढे जाईल?”
एक दिवस गावात मोठी घोषणा झाली. गावाच्या शाळेत चित्रकला स्पर्धा होणार होती आणि जो मुलगा सर्वात सुंदर चित्र काढेल त्याला गावातील प्रसिद्ध चित्रकाराकडून एक महिना चित्रकला शिकायला मिळणार होती. विहानला चित्र काढायला खूप आवडायचं. त्याने लगेच ठरवलं की ही स्पर्धा आपणच जिंकायची.
स्पर्धेच्या आदल्या दिवशी त्याने कागद, रंग आणि पेन्सिली सगळं तयार करून ठेवलं. पण चित्र काढायला बसण्याऐवजी तो मित्रांसोबत खेळत राहिला. “अजून खूप वेळ आहे,” तो स्वतःलाच म्हणत राहिला. संध्याकाळ झाली, अंधार पडला आणि आईने जेवायला बोलावलं. जेवण झाल्यावर त्याला चित्र काढायचं आठवलं, पण तेव्हा त्याला झोप येत होती.
“उद्या सकाळी लवकर उठून चित्र काढेन,” असं म्हणत विहान झोपून गेला.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी त्याच्या घराच्या खिडकीतून सूर्याची किरणं आत आली तेव्हा विहानची झोप उघडली. त्याने पटकन उठून तयारी केली आणि शाळेकडे धावत सुटला. शाळेत पोहोचल्यावर त्याला समजलं की स्पर्धा सुरू होऊन अर्धा तास झाला होता. बाकीची मुलं शांतपणे चित्रं काढत होती आणि विहानच्या हातात अजून रिकामा कागद होता.
त्याने घाईघाईने चित्र काढायला सुरुवात केली. हात वेगाने चालत होते, पण मनात घाई होती. रंग नीट भरले गेले नाहीत, काही रेषा चुकीच्या गेल्या आणि शेवटी त्याचं चित्र पूर्ण झालं तेव्हा वेळ संपला होता. शिक्षकांनी सगळी चित्रं जमा केली.
विहान शांतपणे आपल्या चित्राकडे पाहत राहिला. त्याला पहिल्यांदाच जाणवलं की त्याच्याकडे रंग होते, कागद होता, चित्र काढण्याची कला होती आणि स्पर्धा जिंकण्याची इच्छा देखील होती. पण त्याने एक गोष्ट गमावली होती- योग्य वेळी काम करण्याची सवय.
त्या दिवशी संध्याकाळी तो गावाबाहेरच्या टेकडीवर बसला होता. सूर्य हळूहळू खाली जात होता आणि त्याची सावली लांब होत होती. तेवढ्यात गावातील वृद्ध चित्रकार त्याच्या जवळ येऊन बसला.
वृद्धाने विचारलं, “आज एवढा शांत का?”
विहानने सगळी गोष्ट सांगितली.
चित्रकार हसला आणि म्हणाला, “तुला वाटतं आपल्या गावात घड्याळ नाही म्हणून वेळ दिसत नाही?”
विहान काहीच बोलला नाही.
चित्रकाराने त्याला मावळत्या सूर्याची सावली दाखवली आणि म्हणाला, “घड्याळ फक्त वेळ दाखवतं. पण वेळ थांबवता येत नाही. सूर्याची सावली पुढे जाते, दिवस संपतो, ऋतू बदलतात. तू काम पुढे ढकललंस म्हणून वेळ तुझ्यासाठी थांबला नाही.”
त्या दिवसापासून विहान बदलला. त्याने घरात घड्याळ आणलं नाही, पण स्वतःसाठी एक नियम केला- “जे काम करायचं आहे ते योग्य वेळी करायचं.” तो खेळायचा, मित्रांसोबत मजा करायचा, चित्रं काढायचा; पण कामासाठी ठरवलेला वेळ चुकवत नसे.
काही महिन्यांनी पुन्हा चित्रकला स्पर्धा झाली. यावेळी विहानने शेवटच्या दिवशी घाई केली नाही. त्याने अनेक दिवस आधी चित्राची कल्पना तयार केली, सराव केला आणि स्पर्धेच्या दिवशी शांतपणे चित्र पूर्ण केलं.
निकाल जाहीर झाला तेव्हा त्याचं नाव पहिलं होतं.
विहानच्या चेहऱ्यावर मोठं हसू आलं. त्याला तेव्हा समजलं होतं- गावात घड्याळ नसणं ही समस्या नव्हती; वेळेची किंमत न समजणं ही खरी समस्या होती.
तात्पर्य
या कथेतून आपल्याला हे शिकता येतं की वेळ दिसत नसला तरी तो सतत पुढे जात असतो. “नंतर करतो”, “उद्या करेन” असं म्हणत काम पुढे ढकललं की शेवटी वेळ कमी पडतो आणि मग घाईमध्ये कामाची quality खराब होते. अभ्यास असो, काम असो किंवा एखादं स्वप्न- योग्य वेळी केलेली छोटी मेहनत शेवटच्या क्षणी केलेल्या मोठ्या धावपळीपेक्षा जास्त उपयोगी ठरते.
THE FACT BITES सोबत आणखी जाणून घ्या… सत्य शोधा, नवं शिका आणि दररोज जगाकडे बघण्याचा एक नवा दृष्टिकोन मिळवा!