नकार मिळाल्यावर इतकं वाईट का वाटतं? आपल्या मेंदूला नेमकं काय होतं?

नकार मिळाल्यानंतर मन दुखण्यामागील मानसशास्त्र आणि social pain दर्शवणारे दृश्य

“नाही”, “मला तसं वाटत नाही”, “आपण फक्त मित्र राहूया”, “ही जागा दुसऱ्याला मिळाली आहे” किंवा अगदी एखाद्याने message ला उत्तर न देणं, कारण काहीही असो, नकार मिळाल्यानंतर मन अचानक खाली जातं. काही वेळा गोष्ट छोटी असते, पण तिचा विचार मात्र तासन्‌तास किंवा दिवसन्‌दिवस डोक्यात फिरत राहतो. “माझ्यातच काहीतरी कमी आहे का?”, “माझीच निवड का झाली … Read more

आपण शिंकतो का? शिंकताना शरीरात नेमकं काय घडतं?

शिंकणे : शिंकताना नाकातील signal मेंदूपर्यंत जाऊन शरीरात होणारी sneeze reflex प्रक्रिया

एखाद्या शांत ठिकाणी बसलेलो असताना अचानक नाकात गुदगुल्या झाल्यासारखं होतं, आपण एक दीर्घ श्वास घेतो आणि पुढच्याच क्षणी मोठा “आछीं!” असा आवाज होतो. कधी धुळीमुळे, कधी सर्दीमुळे, तर कधी कोणतंही स्पष्ट कारण नसतानाही शिंकणे सुरू होतं. आपल्याला ही गोष्ट इतकी रोजची वाटते की तिच्यामागे काही विशेष विज्ञान असेल असंही वाटत नाही. पण खरं तर एका … Read more

D.B. Cooper विमानातून पैसे घेऊन कुठे गायब झाला? 1971 पासून न सुटलेलं रहस्य

D.B. Cooper ने $200,000 घेऊन Boeing 727 मधून parachute jump केल्यानंतर गायब झाल्याचे रहस्यमय दृश्य

24 नोव्हेंबर 1971. अमेरिकेत Thanksgiving च्या आदल्या दिवशी एक सामान्य दिसणारा माणूस Portland विमानतळावर आला आणि त्याने Seattle ला जाणाऱ्या Northwest Orient Flight 305 चे एकतर्फी तिकीट घेतले. त्याने स्वतःचं नाव Dan Cooper सांगितलं, काळा सूट घातला होता आणि सुरुवातीला तो इतर प्रवाशांसारखाच शांत दिसत होता. पण विमान हवेत गेल्यानंतर त्याने एका flight attendant ला … Read more

पृथ्वीवर गुरुत्वाकर्षण नसतं तर काय झालं असतं? आपण हवेत तरंगलो असतो का?

पृथ्वीचे गुरुत्वाकर्षण आणि ते नसते तर पृथ्वी, समुद्र व वातावरणावर होणारे परिणाम दर्शवणारे वैज्ञानिक दृश्य

सकाळी उठल्यावर आपण बेडवरून खाली उतरतो, जमिनीवर पाय ठेवतो, पाण्याचा ग्लास हातातून सुटला की तो खाली पडतो आणि झाडावरून फळ तुटलं की ते जमिनीकडे येतं. या सगळ्या गोष्टी इतक्या रोजच्या आहेत की त्यामागे एक प्रचंड महत्त्वाची शक्ती काम करतेय, याचा आपण विचारही करत नाही. पण एक क्षण कल्पना करा गुरुत्वाकर्षण नसतं तर तुमच्या पायाखाली जमीन … Read more

श्रीकृष्णाची द्वारका समुद्राखाली खरंच सापडली आहे? महाभारत, पुराणे आणि पुरातत्त्व काय सांगतात?

महाभारत आणि पुराणांमध्ये वर्णन केलेली श्रीकृष्णाची प्राचीन द्वारका समुद्रकिनारी वसलेली नगरी

गुजरातच्या पश्चिम किनाऱ्यावर समुद्राकडे पाहत उभं राहिल्यावर आजची द्वारका एक धार्मिक शहर म्हणून दिसते. द्वारकाधीश मंदिर, गोमती घाट, समुद्र आणि बेट द्वारकेकडे जाणारा परिसर पाहताना मात्र एक वेगळाच प्रश्न मनात येतो श्रीकृष्णाची द्वारका समुद्राखाली खरंच सापडली आहे का? कारण हजारो वर्षांपासून सांगितल्या जाणाऱ्या कथांमध्ये श्रीकृष्णाची नगरी समुद्राने गिळल्याचा उल्लेख येतो आणि आधुनिक काळात त्याच गुजरातच्या … Read more

परीक्षेच्या वेळी सगळं येत असूनही उत्तर अचानक का आठवत नाही?

परीक्षेच्या वेळी सगळं येत असूनही उत्तर अचानक का आठवत नाही

तुम्ही एखादा धडा परीक्षेच्या आधी व्यवस्थित वाचलेला असतो. घरी बसून प्रश्न पाहिला तर उत्तरही सहज सांगता येतं. कधी कधी मित्राने विचारलं तरी तुम्ही अगदी व्यवस्थित समजावून सांगता. पण तोच प्रश्न परीक्षेच्या पेपरमध्ये दिसतो आणि अचानक डोकं रिकामं झाल्यासारखं वाटतं “हे उत्तर मला येतंय… पण आठवत का नाहीये?” काही मिनिटांपूर्वीपर्यंत माहिती असलेली गोष्ट अचानक कुठेतरी लपल्यासारखी … Read more

आकाशातील तारे लुकलुकताना का दिसतात?

आकाशातील तारे लुकलुकताना का दिसतात हे दाखवणारे पृथ्वीच्या वातावरणाचे चित्र

रात्री आकाशाकडे शांतपणे पाहिलं की हजारो तारे दिसतात. त्यातला एखादा तारा मात्र सतत चमकत असल्यासारखा वाटतो. क्षणभर त्याचा प्रकाश जास्त जाणवतो, पुढच्या क्षणी थोडा कमी झाल्यासारखा दिसतो आणि कधी कधी तर तो निळा, पिवळा किंवा लालसर चमकल्यासारखाही वाटतो. लहानपणापासून आपण या गोष्टीला सहजपणे “तारा लुकलुकतो” असं म्हणतो. पण खरं पाहिलं तर तारा तिथे बसून आपला … Read more

कैलास पर्वतावर आजपर्यंत कोणीही चढलं का नाही?

कैलास पर्वत, प्राचीन शिवपरंपरा आणि आजपर्यंत न झालेल्या चढाईचं ऐतिहासिक रहस्य

तिबेटच्या एका निर्जन पठारावर जवळपास 6,638 मीटर उंच एक पर्वत उभा आहे. त्याचा आकार इतका वेगळा आहे की दूरून पाहिल्यावर तो आजूबाजूच्या पर्वतरांगांपासून वेगळा काढून ठेवलेल्या एखाद्या प्रचंड दगडी शिखरासारखा दिसतो. पण आश्चर्याची गोष्ट त्याची उंची नाही. जगात याच्यापेक्षा कितीतरी उंच पर्वत माणसाने चढले आहेत. तरीही कैलास पर्वताच्या शिखरावर आजपर्यंत कोणत्याही मानवाची नोंद झालेली नाही. … Read more

क्षितिजाजवळ चंद्र आपल्याला मोठा का दिसतो? डोळ्यांचा हा गोंधळ नेमका काय आहे?

क्षितिजाजवळ चंद्र आपल्याला मोठा का दिसतो

कधी संध्याकाळी चंद्र नुकताच उगवताना पाहिला आहे का? इमारतींच्या मागून, झाडांच्या फांद्यांमधून किंवा डोंगराच्या कडेला दिसणारा चंद्र अचानक खूप मोठा वाटतो. तोच चंद्र काही वेळाने आकाशाच्या वर पोहोचला की मात्र छोटा दिसायला लागतो. पहिल्यांदा पाहताना सहज वाटतं, “चंद्र वर गेला की खरंच लहान होतोय की काय?” पण इथे गंमत अशी आहे की चंद्र जवळजवळ तितकाच … Read more

वय वाढत गेल्यावर वेळ वेगाने जात असल्यासारखा का वाटतो? Science काय सांगतं?

वय वाढत गेल्यावर वेळ वेगाने जात असल्यासारखा का वाटतो हे memory, routine आणि brain time perception द्वारे दाखवणारी collage image

लहानपणी उन्हाळ्याची सुट्टी संपायला जणू वर्ष लागायचं. शाळेतला एक तास कधी संपतच नाही असं वाटायचं. पण आता परिस्थिती उलटी झाल्यासारखी वाटते सोमवार आला की अचानक शुक्रवार, एक महिना कधी संपला कळत नाही आणि वर्ष संपल्यावर आपण स्वतःलाच विचारतो, “अरे, एवढं लवकर वर्ष कसं गेलं?” विशेष म्हणजे घड्याळाचा काटा लहानपणी जितक्या वेगाने फिरायचा, तितक्याच वेगाने तो … Read more