डोंगरांच्या पलीकडे एक छोटंसं गाव होतं. त्या गावाभोवती एवढी दाट झाडी होती की संध्याकाळ झाली की रस्ता दिसेनासा व्हायचा. गावात वीज नव्हती. त्यामुळे प्रत्येक घरात संध्याकाळी तेलाचा दिवा लावला जायचा. गावातील लोकांसाठी दिवा म्हणजे फक्त प्रकाश नव्हता; तो रात्रीच्या सुरक्षिततेचं चिन्ह होता.
गावाच्या मध्यभागी एक जुना दगडी चौथरा होता. त्या चौथऱ्यावर दर संध्याकाळी एक मोठा दिवा लावला जायचा. गावातल्या सात बहिणी रोज तो दिवा घेऊन चौथऱ्यावर जात असत. त्यांचं काम गावकऱ्यांनी त्यांना दिलं होतं आणि त्या ते मनापासून करत.
सगळ्यात मोठी बहीण धीराची होती.
दुसरी हुशार होती.
तिसरीला गाणी म्हणायला आवडायचं.
चौथी खूप निरीक्षण करणारी होती.
पाचवीला झाडं-फुलं ओळखता यायची.
सहावी खूप वेगाने धावायची.
आणि सगळ्यात लहान बहीण नेहमी प्रश्न विचारायची.
एके दिवशी संध्याकाळी त्या सातही बहिणी दिवा घेऊन चौथऱ्यावर पोहोचल्या. त्यांनी दिवा लावला आणि घरी परतल्या. पण सकाळी गावकऱ्यांनी पाहिलं तर दिवा गायब होता. चौथऱ्यावर फक्त काळसर राख उरली होती. गावात चर्चा सुरू झाली.
“दिवा कुणीतरी चोरला.”
“कुणीतरी जंगलात नेला.”
“कदाचित रात्री एखादा प्राणी घेऊन गेला असेल.”
सगळे आपापले अंदाज सांगत होते. सात बहिणींना मात्र एक गोष्ट खटकत होती. दिवा खूप मोठा आणि जड होता. एखाद्या प्राण्याने तो नेणं सोपं नव्हतं.
सगळ्यात लहान बहिण म्हणाली, “आपण चौथऱ्याभोवती नीट पाहूया.” बाकी बहिणी तिच्यासोबत गेल्या. त्यांना जमिनीवर काही ओले ठसे दिसले. ते माणसाचे पाय नव्हते. ते प्राण्याचेही स्पष्ट ठसे नव्हते.
चौथी बहीण खाली बसली. तिने ठसे पाहिले.
“हे पाण्याचे डाग आहेत,” ती म्हणाली.
सगळ्या बहिणींना आश्चर्य वाटलं.
“दिव्याजवळ पाणी कुठून आलं?”
त्यांनी चौथऱ्यापासून खाली जाणाऱ्या वाटेचा माग काढला. थोड्या अंतरावर त्यांना ओलसर माती दिसली. मग एका झुडपामागे छोटा पाण्याचा झरा सापडला. झऱ्याजवळ एक जुना दगड होता. दगडामागे काहीतरी चमकत होतं. सगळ्यात लहान बहिणीने हात घातला. तिथे दिवा होता. पण तो तिथे कसा पोहोचला?
सगळ्या बहिणी विचारात पडल्या. तेवढ्यात त्यांना वरच्या झाडावर काही मोठे पक्षी दिसले. त्यातील एका पक्ष्याच्या चोचीत कापडाचा छोटा तुकडा होता. मोठ्या बहिणीने अंदाज केला, “कदाचित पक्ष्यांनी कापड ओढताना दिवा हलवला असेल?” पण दिवा एवढा जड होता की पक्ष्यांना तो ओढता येणं शक्य नव्हतं.
तेवढ्यात पाचव्या बहिणीने जमिनीवर काही गोलसर खुणा पाहिल्या. “इथे कुणीतरी रात्री मोठा दगड फिरवला आहे.” त्यांनी दगड हलवला. खाली एक छोटा उतार होता.
पावसामुळे माती वाहून गेली होती आणि चौथऱ्याचा एक भाग हळूहळू खाली सरकला होता. दिवा त्या उतारावरून घसरत झऱ्याजवळ जाऊन थांबला होता.
गावकऱ्यांनी हे ऐकलं तेव्हा सगळ्यांना आश्चर्य वाटलं. ज्याला ते चोरी समजत होते, ते प्रत्यक्षात निसर्गामुळे झालेलं होतं. पण कथा अजून संपली नव्हती.
त्या दिवशी बहिणींनी दिवा पुन्हा चौथऱ्यावर ठेवला. रात्री त्यांनी पाहिलं की चौथऱ्याचा एक भाग पुन्हा हलत होता. सगळ्यात मोठ्या बहिणीने गावकऱ्यांना बोलावलं.
सगळ्यांनी मिळून चौथऱ्याच्या आजूबाजूला दगड लावले आणि पाण्याचा प्रवाह दुसऱ्या दिशेने वळवला.
दुसऱ्या दिवशी सकाळी चौथरा सुरक्षित होता. गावातील वृद्ध माणूस म्हणाला, “जर तुम्ही दिवा शोधताना इतकं बारकाईने पाहिलं नसतं, तर काही दिवसांनी हा चौथरा पूर्ण कोसळला असता.”
सगळ्यात लहान बहिण हसली. “म्हणजे दिवा हरवला नसता तर आपल्याला चौथऱ्याची समस्या कळलीच नसती!”
वृद्धाने मान हलवली.
“कधी कधी एखादी गोष्ट हरवते तेव्हा आपल्याला दुसरी, त्याहून मोठी गोष्ट सापडते.”
त्या रात्री गावात पुन्हा दिवा पेटला. सातही बहिणी त्याच्या आसपास बसल्या. दिव्याच्या प्रकाशात त्यांच्या सावल्या दगडी भिंतीवर पडत होत्या. आणि गावकऱ्यांना त्या दिवशी समजलं- रहस्य सोडवण्यासाठी नेहमी जादूची गरज नसते; बारकाईने पाहण्याची सवयही पुरेशी असते.
तात्पर्य
या लोककथेतून आपल्याला हे शिकता येतं की एखादी गोष्ट पहिल्या नजरेत जशी दिसते तशीच असते असं नाही. लगेच निष्कर्ष काढण्याऐवजी पुरावे पाहिले, प्रश्न विचारले आणि बारकाईने निरीक्षण केलं तर खरी गोष्ट समजू शकते. सात बहिणींनी “दिवा चोरीला गेला” असं मानून थांबण्याऐवजी शोध घेतला आणि त्यामुळे गावाची एक मोठी समस्या वेळेत लक्षात आली. म्हणूनच कुतूहल आणि निरीक्षणाची सवय आपल्याला अनेक गोष्टी समजून घेण्यास मदत करते.
THE FACT BITES सोबत आणखी जाणून घ्या… सत्य शोधा, नवं शिका आणि दररोज जगाकडे बघण्याचा एक नवा दृष्टिकोन मिळवा!
हेही वाचा 👇
🚣नदीला उलटं वाहायचं होतं | बदल स्वीकारण्याची सुंदर बोधकथा
🕦घड्याळ नसलेल्या गावातील मुलगा | वेळेची किंमत शिकवणारी सुंदर बोधकथा
🥷प्रतापगडावर शिवाजी महाराज आणि अफझलखानाची भेट – वधाची थरारक कथा